ايران شالوده و بنيان صلح دنيا واقع گردد ؛ در اين نكته انديشه نيست كه ما استقلال اين مملكت را محترم خواهيم شمرد . در كنفرانس صلح ، ما كفالت ايران را تقاضا نكرديم و حتى اگر اين مسئله را به ما پيشنهاد مىكردند قبول نمىنموديم . من حتى براى يك‌لحظه باور نمىكنم كه شما اهالى انگلستان چنين درخواستى مىكرديد . ما ترجيح مىداديم كه مانند معامله‌كنندگانى كه داراى حقوق متساويه هستند ، با وى معامله نماييم ، تا ايران از حقوق استقلال و حاكميت خود بهره‌مند و متمتع باشد . من اين مسئله را از خويشتن مستور نمىدارم كه از قرار معلوم در موضوع اين قرارداد و مفهوم حقيقى آن سوءظن‌هايى ايجاد شده است ؛ لكن اين سوءظن‌ها مبنى بر تصورات بىاساسى است كه رفع آن چندان مشكل و دشوار نيست . ملاحظه مىشود در بعضى مراكز مىگويند كه انگلستان در تحت حجاب اين قرارداد ، ايران را تحت‌الحمايهء خود قرار مىدهد . تحت‌الحمايه قرار دادن يك مملكت به نظر من عبارت است از اينكه يك طرف مسئوليت انحصارى را عهده‌دار گردد و حقوق استقلال يا حاكميت طرف ديگر محدود شود ؛ لكن هيچ آثار و علائمى از اين مسئله در قرارداد وجود ندارد . هرگاه كوشش و مجاهدتى به عمل مىآمد كه ايران را تحت‌الحمايهء انگلستان قرار دهند ، من هيچ‌گاه در اين مسئله شركت نمىنمودم و در هر حال يك چنين تصورى محال است زيرا دولت ايران نه تقاضاى آن را مىنمود و نه آن را قبول مىكرد ؛ بلكه برعكس اظهار مخالفت و خشم و غضب مىنمود . من هم شخصا با اين مسئله مخالفت مىكردم زيرا بر خلاف تعهدات متواليه و مكرّرهء ما و مضربه منافع انگلستان مىباشد . در نتيجهء اين جنگ ما به قدر كفايت در قطعات شرقى عالم خاطرمان مشغول است ؛ هرگاه بريتانياى كبير ايران را تحت‌الحمايه قرار دهد ، مسئوليتهايى را بايد قبول كند كه براى وى بار سنگين خواهند بود ، از آن جمله بايستى قدرى مساعدتهاى مالى را توسعه دهد كه ممكن است آخر الامر غير قابل تحمل گردد ؛ بنابراين نه من و نه همكاران من رضايت به چنين اقدامى نمىداديم و با عقيدهء تحت‌الحمايه شدن ايران موافقت نمىكرديم . آنهايى كه تصور مىنمايند در نتيجهء اين قرارداد انگليسها خيال دارند در ايران سكونت اختيار كرده ، آن مملكت را مستحيل به يك مملكت انگليسى يا هندى يا اروپايى نمايند ، با تعبيرات وسيعه كه مىتوانند بكنند به خطا رفته‌اند . تمام مقصود ما اين است كه به ايران از حيث مستشاران متخصص و پول مساعدت نماييم تا ايران بتواند مانند ساير ممالك مستقل و زنده مقدرات خود را اداره نمايد . طورى كه مىشنوم در بعضى از مراكز گفته مىشود كه اين قرارداد بر خلاف مقررات مجمع اتفاق ملل مىباشد و مواد دهم و بيستم قانون اساسى مجمع مزبور رعايت نشده . بعد از آنكه عصر با حضرت و الا شاهزاده وزير امور خارجه ايران مذاكرات به عمل آورم ، با قاطعيّت و تأكيداتى هرچه تمام‌تر اعلام مىدارم كه دولتين ايران و انگلستان بدون هيچ قيد و شرط مواد دهم و بيستم قانون مجمع اتفاق ملل را قبول دارند ؛ و ما در مواد مزبور هيچ‌چيزى نمىبينيم كه با مندرجات قرارداد مخالف باشد ؛ بلكه برعكس به مجردى كه